Besin Değişimi Listesi(Food Exchange Lists)

Besinlerin besin ögesi içerikleri ve
kalori miktarlarına göre
gruplandırılmasından oluşan listelerdir.
Bu gruplardan herhangi birinde yer alan besinler listede belirtilen
miktarlarda olmak şartıyla birbirleri
yerine kullanılabilirler.Çünkü besin
değerleri benzerdir.Bu listeler diyet hazırlayan ve diyeti uygulayan kişilere kolaylık ve esneklik sağlar.*

Besin Değişimi Listeleri:

1-Ekmek/Tahıl değişimi

Her satır 15 gr.karbonhidrat,3 gr. protein ve besine göre az miktarda yağ içerir ve 80 kalori verir.
Örnek;
1 dilim ekmek
1/2 kase,3 kaşık makarna veya bulgur pilavı
1/3 kase,2 kaşık pirinç pilavı veya patates püresi
1 kase çorba
1 küçük patates
1/2 koçan haşlanmış mısır
1/2 paket diyet bisküvisi
1/3 kase,2 kaşık kurubaklagil yemeği

2-Et grubu değişimi(tam yağsız,yağsız,orta yağlı,yüksek yağlı)

Her satır 7 gr. protein,içerdiği yağ miktarı 0-8 gr.arasında değişir ve buna göre kalori miktarı da artar.35-100 kalori verir.Kurubaklagiller hariç karbonhidrat içermezler.
Örnek;
1 iri köfte veya 2 küçük balık(30 gr, pişmiş)
1 tam yumurta
1 yumurta büyüklüğünde et/tavuk veya balık(30 gr)
1 dilim peynir(30 gr)
1/2 kase,3 kaşık kurubaklagil yemeği

3-Sebze değişimi

Her satır 5 gr.karbonhidrat,2 gr.protein içerir ve ortalama 25 kalori verir.
Örnek;
3 kaşık sebze yemeği
1 kase karışık salata
1 orta boy domates
2 orta boy salatalık
2 kase kıyılmış yeşillik
1/2 küçük boy havuç veya 2 kaşık havuç rendesi

4-Meyve değişimi

Her satır 15 gr.karbonhidrat içerir,60 kalori verir.Yağ ve protein içermez.
Örnek;
1 küçük boy elma veya armut(120 gr kabuklu)
12-15 adet kiraz
12-15 adet üzüm
3 adet kayısı
1 kase kavun veya karpuz
1/2 orta boy muz
1 küçük boy şeftali
1-1.5 adet kiwi

5-Süt değişimi(yağsız,az yağlı,tam yağlı)

Her satır 12 gr. karbonhidrat,8 gr. protein ve yağ içeriğine göre sırasıyla 0-3,5,8 gr yağ içerir.Kalori miktarı içerdiği yağa göre farklılık gösterir.Sırasıyla 90,120,150 kalori verir.
Örnek;
1 orta su bardağı süt(240 cc)
1 kase yoğurt(200 cc)

6-Yağ değişimi

Her satır 5 gr.yağ,45 kalori içerir.Protein ve karbonhidrat içermez.Çoklu doymamış(PUFA),tekli doymamış(MUFA) ve doymuş yağlar(SFA) olarak 3 gruba ayrılır.
Örnek;
1 tatlı kaşığı zeytinyağı,fındıkyağı vb(MUFA)
1 tatlı kaşığı ayçiçek,mısırözü vb(PUFA)
1 tatlı kaşığı tereyağı veya margarin(SFA)
1 tatlı kaşığı mayonez

"American Dietetic Association"Besin Değişimleri Listesini görmek için tıklayın.

*Kaynak:
Beslenme ve Diyetetik Açıklamalı Sözlük
Türkan Kutluay Merdol, Sevil Başoğlu, Nuriye Örer
Hatiboğlu Yayınları, 1997 .